Ventilatierooster in je dakraam: open of dicht laten?

Het advies is om het ventilatierooster van je dakraam standaard open te zetten, en dit bijna het hele jaar door. Een woning produceert continu vocht door ademen, douchen, koken en wassen, en dat vocht moet via ventilatie kunnen worden afgevoerd. In dit artikel lees je hoe je controleert of het ventilatierooster open of dicht staat, wanneer tijdelijk sluiten wél verstandig is en wat er kan gebeuren als je de ventilatieklep op zolder maandenlang gesloten houdt.

Wat het ventilatierooster in een dakraam doet

Het ventilatierooster is, afhankelijk van het merk dakraam, de greep aan de bovenzijde van het dakraam of het is een duidelijk zichtbaar (kunststof) rooster met bedieningsknopje aan de bovenzijde of zijkant van het raam. Het zorgt ervoor dat verse buitenlucht naar binnen kan terwijl het raam zelf dicht en vergrendeld is. Achter de opening zit bij veel dakramen een filter of fijn gaas dat stof en insecten zoveel mogelijk tegenhoudt. Het rooster heeft daarmee een andere functie dan het openen van het raam. Je kunt ventileren zonder het dakraam volledig open te zetten.

De volgende termen worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt:

Een ventilatierooster is dus niet hetzelfde als de ventilatiestand van het dakraam. De eerste ventileert terwijl het raam dicht blijft; bij de tweede staat het raam zelf gedeeltelijk open. Meer over de werking van ventilatie via het dakraam lees je bij dakraamventilatie.

Zo zie je of het rooster open of dicht staat

Hoe je de stand controleert, verschilt per type dakraam maar in de meeste situaties is het snel te herkennen. Je hebt dakramen waarbij je met de bedieningsgreep deze in ventlatiestand zet. Bijvoorbeeld dakraam van Velux en Keylite. Dit zie je duidelijk doordat aan de greep aan bovenzijde open staat (de greep staat naar binnen gekanteld). Bij een dakraam met een afzonderlijk ventilatierooster zie je het als de sleufjes in het rooster geopend zijn. Twijfel je of je dakraam daadwerkelijk ventileert, controleer dan ook of het filter niet verstopt zit. Een vervuild filter kan de luchttoevoer sterk beperken, ook wanneer de klep geopend is.

Waarom open de standaardstand is

Een huishouden produceert iedere dag een aanzienlijke hoeveelheid vocht. Douchen, koken en wassen zorgen voor extra waterdamp, maar ook ademhaling voegt continu vocht aan de binnenlucht toe. Dat vocht verspreidt zich door de woning en warme, vochtige lucht verplaatst zich uiteindelijk naar hogere delen van het huis. Een zolder of kamer met een dakraam krijgt daardoor relatief veel met vochtige lucht te maken. Wanneer het ventilatierooster maandenlang gesloten blijft, kan vocht zich gemakkelijker ophopen. Dat kan zich onder andere uiten als:

• condens aan de binnenzijde van het dakraam;
• vochtige plekken op de aftimmering;
• zwarte aanslag of schimmel in hoeken;
• een muffe geur;
• een te hoge relatieve luchtvochtigheid.

Vooral bij koud weer is het verschil tussen de temperatuur van het glas en de vochtige binnenlucht groot. Daardoor kan waterdamp sneller condenseren op het raam. Wie het rooster sluit om vochtproblemen te voorkomen, bereikt dus vaak juist het tegenovergestelde. Meer informatie over de oorzaken en gevolgen van vocht vind je bij condens op een dakraam.

De drie situaties waarin je het rooster wel sluit

Een ventilatierooster hoeft niet onder alle omstandigheden open te blijven. Er zijn situaties waarin tijdelijk sluiten verstandig kan zijn.

1. Harde wind recht op de gevel

Bij harde wind kan lucht met veel kracht door de ventilatieopening worden gedrukt. Sommige ventilatiekleppen kunnen daardoor geluid maken of gaan klapperen. In dat geval is het verstandig om het rooster tijdelijk te sluiten.

2. Een korte koudegolf met tocht

Bij uitzonderlijk koud weer kan een sterke luchtstroom langs het dakraam onaangenaam aanvoelen. Als er daadwerkelijk tocht ontstaat, kun je het rooster tijdelijk sluiten. Dit is vooral een comfortmaatregel en geen reden om de ventilatie structureel uit te schakelen.

3. Buitenlucht die je tijdelijk niet naar binnen wilt

Bij bijvoorbeeld rook, een sterke geur of andere tijdelijke vervuiling van de buitenlucht kan het verstandig zijn de ventilatieopening kort te sluiten. In alle drie de gevallen geldt: tijdelijk dicht en daarna weer open.

Rooster, ventilatiestand en raam open: drie standen naast elkaar

Een ventilatierooster, ventilatiestand en een volledig geopend dakraam zijn drie verschillende manieren om lucht binnen te laten.

De ventilatiestand wordt regelmatig verward met het ventilatierooster. Bij de ventilatiestand staat het dakraam zelf op een kier, terwijl het raam in een beperkte stand kan blijven staan. Bij onze Winstar dakramen kan het raam in ventilatiestand gezet worden waarbij het raam middels de greep vastgezet kan worden. Een ventilatierooster daarentegen laat lucht binnen via de opening bovenin terwijl het raam volledig gesloten blijft, net als de afbeelding bovenaan dit bericht. Voor de dagelijkse basisventilatie is het ventilatierooster daarom de meest praktische oplossing wanneer je dakraam hiermee is uitgerust.

Wat een gesloten rooster kost aan warmte

Een open ventilatierooster laat buitenlucht binnen. Daardoor kan er in de winter warmte verloren gaan. Dat maakt het verleidelijk om het rooster dicht te zetten zodra de temperatuur daalt. Toch is permanent dichthouden om energie te besparen meestal niet de beste strategie. Het beperkte warmteverlies van ventilatie moet worden afgewogen tegen de gevolgen van onvoldoende vochtbeheersing.

Vochtige lucht voelt bovendien minder comfortabel aan en verhoogt het risico op condens en schimmel. Wanneer vocht langere tijd in constructies terechtkomt, kunnen de gevolgen aanzienlijk groter zijn dan het energieverlies van gecontroleerde ventilatie. Het doel is daarom niet om iedere vorm van ventilatie te vermijden, maar om de woning continu en gecontroleerd te ventileren. Meer informatie over de relatie tussen isolatie, warmteverlies en condens vind je in Dakraam isoleren: voorkom warmteverlies en condens.

Het rooster schoonhouden

Een ventilatierooster kan alleen goed functioneren als de luchtopening en het filter schoon zijn. Stof, pollen en insecten kunnen zich achter de klep ophopen. Daardoor wordt de luchtstroom steeds kleiner. Bij het schoonmaken kun je het filter of gaasje, wanneer het ontwerp dit toestaat, voorzichtig verwijderen. Klop het buiten uit of gebruik een stofzuiger met een zachte borstelmond. Plaats het filter daarna terug volgens de oorspronkelijke positie.

Gebruik geen harde borstel en maak een filter niet onnodig nat. Een beschadigd of verkeerd teruggeplaatst filter kan de luchttoevoer beperken. Een verstopt filter heeft in de praktijk hetzelfde effect als een grotendeels gesloten rooster: er komt onvoldoende verse lucht binnen. Neem het rooster daarom mee tijdens de periodieke schoonmaak van de raamdecoratie. Combineer het schoonmaken van rooster, hor en rolgordijn zodat je alle onderdelen van het dakraam in één onderhoudsbeurt controleert.

Geen ventilatierooster in je dakraam?

Niet ieder dakraam heeft een afzonderlijk ventilatierooster. Vooral oudere modellen kunnen deze nog wel eens missen. In dat geval is de ventilatiestand van het raam vaak de belangrijkste manier om extra lucht toe te voeren. Dat kan betekenen dat je voor voldoende ventilatie vaker het raam op een kier moet zetten. Dat is minder praktisch wanneer je juist een gesloten, vergrendeld raam wilt behouden.

Een ontbrekend ventilatierooster kan daarom een van de redenen zijn om een ouder dakraam te vervangen. Daarbij spelen meestal meerdere factoren mee, zoals isolatiewaarde, bediening, beglazing, ventilatiemogelijkheden en de algemene staat van het raam. Wie meerdere nadelen van een oud dakraam ervaart, kan daarom bekijken of vervangen interessanter is dan afzonderlijke onderdelen blijven aanpassen. Een dakraam vervangen kan bovendien de gelegenheid zijn om direct voor een moderner ventilatiesysteem te kiezen.

Veelgestelde vragen over het ventilatierooster

Moet het ventilatierooster in de winter ook open?

Ja, het advies is om het ventilatierooster ook in de winter te gebruiken en open te zetten. Juist in de winter kan ventilatie belangrijk zijn. De woning blijft vocht produceren door douchen, koken, wassen en ademen, terwijl ramen in de winter vaak minder lang worden geopend vanwege de kou. Een gesloten rooster houdt niet alleen koude lucht buiten, maar houdt ook vocht binnen. Daardoor kan de luchtvochtigheid oplopen en neemt de kans op condensatie toe. Alleen bij tijdelijke omstandigheden, zoals uitzonderlijk harde wind of hinderlijke tocht, kun je het rooster tijdelijk sluiten.

Kunnen er muggen door het ventilatierooster komen?

Bij een dakraam met een ventilatiefilter of gaas worden de meeste insecten normaal gesproken tegengehouden. Het rooster is ontworpen om ventilatie mogelijk te maken zonder dat de opening volledig vrij toegankelijk is voor kleine insecten. Zodra je het raam zelf opent, verandert dat. Via de grote raamopening kunnen muggen, vliegen en andere insecten naar binnen. Wil je ook bij een geopend dakraam insecten buiten houden, dan leveren wij hiervoor een insectenhor.

Waait het rooster open bij harde wind?

Een open rooster kan bij zeer harde wind mogelijk geluid maken. Dat gebeurt vooral wanneer de wind rechtstreeks op het dakraam of de gevel staat. Als je hierdoor hinder ondervindt, kun je het ventilatierooster tijdelijk sluiten en zet het daarna weer open. Harde wind is daarmee een van de weinige situaties waarin sluiten daadwerkelijk logisch kan zijn. Het is geen reden om het rooster gedurende het hele stormseizoen dicht te houden.

Hoor ik verkeersgeluid door een open ventilatierooster?

Ja. Een open ventilatieklep vormt een directe luchtverbinding met buiten en kan daardoor ook geluid doorlaten. Verkeersgeluid, wind en andere buitengeluiden kunnen via de ventilatieopening hoorbaar zijn. Er zijn dakramen en ventilatiesystemen waarbij extra aandacht is besteed aan geluiddemping. Bij een drukke weg kan het daarom de moeite waard zijn om bij vervanging van een dakraam niet alleen naar isolatie en ventilatie, maar ook naar de geluidswerende eigenschappen te kijken. Meer over het beperken van geluid rond het dakraam lees je bij regengeluid op je dakraam verminderen.